Dưới đây là bài suy ngẫm về chất ngọc ức Trai, nhà thơ Phạm Hổ viết:
… “Đó là niềm vui lớn cộng với nỗi đau dài
Tích lại cho đời thành chất ngọc ức Trai “.
Dựa vào cuộc đời và một số bài thơ, văn tiêu biểu của Nguyễn Trãi để làm sáng tỏ ý thơ trên.
Lập dàn bài
I. Mở bài
… ‘‘Đó là niềm vui lớn cộng với nỗi đau dài
Tích lại cho đời thành chất ngọc ức Trai.
II- Thân bài
Tóm lại, hai câu thơ của Phạm Hổ, bằng hình tượng đẹp, một lối nói độc đáo đã ca ngợi tài năng lỗi lạc của Nguyễn Trãi, đỉnh cao của trí tuệ về quân sự và văn hóa Đại Việt trong thời phong kiến. Tâm hồn của ức Trai (niềm vui lớn, nỗi đau dài) đã hòa nhịp với vận mệnh của non sông, của dân tộc.
Không ai một mình tạo ra cách mạng; và có những cuộc cách mạng nhân loại đạt được mà không thực hiểu tại sao, bởi tất cả mọi người đều tham gia vào nó.
No one makes a revolution by himself; and there are some revolutions which humanity accomplishes without quite knowing how, because it is everybody who takes them in hand.
George Sand