Dưới đây là bài phân tích bài Xuân hiếu của Trần Nhân Tông
Xuân hiếu
Trần Nhân Tông (1258-1308)
Thụy khởi khải song phi,
Bất tri xuân dĩ quy.
Nhất song bạch hồ điệp,
Phách phách sấn hoa phi.
Dịch thơ
Buổi sớm mùa xuân
Ngủ dậy ngỏ song mây
Xuân về vẫn chửa hay,
Song song đôi bướm trắng,
Phất phới sấn hoa bay.
Trần Nhân Tông (1258-1308) là ông vua anh hùng, thi sĩ anh hùng. Giàu mưu lược, giỏi văn chương. tên tuổi rạng danh sử sách. Vua đã cùng Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn lãnh đạo cuộc kháng chiến lần thứ 2 và lần thứ 3 đánh thắng giặc Nguyên – Mông. Theo truyền thuyết khi hòa bình lập lại, trong cuộc làm lẻ ờ Chiêu Làng nơi thờ cúng tiên tổ các vua Trần, nhận thấy chân các ngựa đá ỡ đấy dính bìm, nhà vua tức cảnh hai câu thơ:
“Xã tắc lưỡng hổ lao thạch mã,
Sơn hà thiên cổ diện kim âu”
Thông minh và hiếu học thì không thẹn hỏi kẻ dưới mình, Vậy mới thật gọi là có trình độ.
Mẫn nhi hiếu học, bất sỉ hạ vấn, thị vị chi văn dã.
Khổng Tử