Đề bài: Chứng minh cuộc đời và thơ văn của Nguyễn Trãi thể hiện được tinh thần, tư tưởng trong bài Bình ngô đại cáo .
“Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo”
“Đem đại nghĩa để thắng hung tàn,
Lấy chí nhân để thay cường bạo.”
Gợi ý làm bài:
“Ai lên ải Bắc ngày xưa ấy
Khóc tiễn cha đi mấy dặm trường …”
“Ai” được nói đến trong bài thơ “Mục Nam Quan” này (Tố Hữu) là Nguyễn Trãi, nhà thơ lớn của dân tộc, người anh hùng vĩ đại đã cùng Lê Lợi làm nên sự nghiệp “Bình Ngô“ và thảo Bình ngô đại cáo – áng “thiên cổ hùng văn” của Đại Việt.
Mùa xuân năm 1428, sau 10 năm kháng chiến gian lao và anh dũng, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đã toàn thắng “ngàn thu vết nhục nhã sạch lau“. Nguyễn Trãi đã thay lời Lê Lợi viết Bình ngô đại cáo. Bản tuyên ngôn độc lập này của Đại Việt không chỉ tổng kết chiến tranh giải phóng dân tộc tuyên bố đất nước độc lập, thái bình mà còn hàm chứa những tư tưởng, tình cảm vô cùng cao đẹp. Tư tưởng cao đẹp của Nguyễn Trãi tỏa sáng trong các câu:
Những kẻ ngu xuẩn cho rằng khi sự phán xét đối với cái ác bị trì hoãn, công lý không tồn tại; nhưng chỉ có sự ngẫu nhiên ở đây. Sự phán xét đối với cái ác nhiều khi bị trì hoãn một hai ngày, thậm chí một hai thế kỷ, nhưng nó chắc chắn như cuộc đời, nó chắc chắn như cái chết.
Foolish men imagine that because judgment for an evil thing is delayed, there is no justice; but only accident here below. Judgment for an evil thing is many times delayed some day or two, some century or two, but it is sure as life, it is sure as death.
Thomas Carlyle
